PLC Programlamada Sıralı Kontol

PLC programı yazabilmek için ilk başta temel bir konu olan sıralı kontrolü öğreneceğiz. Dikkat edecek olursanız, çevrenizde olan cihaz ve makinelerde sıralı kontrolleri görebilirsiniz. En basitinden evimizdeki çamaşır makinasını örnek alabiliriz. Ama ondan önce sıralı kontrolü iyice açıklayalım.

Şimdi elimizde bir devrenin olduğunu varsayalım. İlk başta elimizdeki devrenin tüm aşamalarını belirlememiz gerekiyor. Aşamaları belirledikten sonra otomatik çalışma için bu aşamaları istediğimiz şekilde bir sıraya dizmeliyiz. Sonra ki adımda aşamaları bir bir işletmeliyiz. İşte bu tür uygulamalara sıralı kontrol diyoruz. Demin yukarıda evimizde kullandığımız çamaşır makinesini örnek alabiliriz demiştik. Bahsettiğimiz çamaşır makinesi merdaneli çamaşır makinelerinden değil tabiî ki, otomatik çamaşır makinelerini ele almamız gerekiyor.

Şimdi aşağıdaki resimi dikkatlice inceleyelim. Resimde bir çamaşır makinesinin çalışma aşamalarını görüyoruz. Kirli çamaşırlarımızı yıkayabilmek için çamaşır makinesinin resimdeki aşamaları eksiksiz ve sıralı bir şekilde yapması gerekiyor. Aksi halde istenilmeyen sonuçlar alınabilir. Ayrıca sıralı kontrol sadece çamaşır makinelerinde değil diğer ev cihazlarında, otomatik olan sistemlerde, trafik lambalarında ve birçok yerde kullanıldığınıda belirtelim.

Gereçlere Göre Sıralı Kontroller

Kontaklı Röle ile Kontrol

Konuya giriş yapmadan önce rölenin ne olduğundan bahsedelim. Röle, bir anahtar çeşididir. Evimizde odanın lambalarını yakarken kullandığımız anahtarlarda, anahtarın diğer konuma alınması için fiziksel hareket kullanırız. Yani elimizle bastırırız. Rölelerde ise konumunu değiştirme işlemini elektrikle yaparız. Kontaklı röleler bu tür kontrol işlemlerinde anahtar görevi için kullanılırlar. Kontaklı röleleri kullanarak yapılan sıralı kontrol devrelerinin anlaşılabilmesi devre üzerinde zordur. Bu yüzden aşağıda gördüğünüz gibi bir devre şeması ile sıralı kontrol tasarımı hazırlanır. Sıralı kontrollerde kontaklı rölelerin faydaları ve zararları bulunur.

Faydaları olarak; çok ucuz olması, karmaşık olmayan devrelerde tasarım sorunları yaratmaması, basit devrelerde kurulumun kolay bir şekilde yapılması gibi özelliklerinden bahsedebiliriz.

Zararlarına gelirsek; her bir rölenin ihtiyaç duyduğu kabloların röleler arttıkça devreyi karmaşık hale getirmesi, tasarım değişikliği sırasında devredeki bağlantıların sökülüp yeni tasarıma göre yapılması gibi özellikleri sıralayabiliriz.

Devre Diyagramının Çalışması

X1 = Normalde açık anahtar
X2 = Normalde kapalı anahtar
Y = Bir lamba

X1 anahtarına basıldığın anda X1 üzerinden enerji geçmesine izin verilir. X2 normalde kapalı anahtar olduğu için enerji Y çıkışına kadar ulaşır. Böylelikle Y etkin hale gelir. Y etkin hale gelince aşağıda bulunan Y anahtarını kapatır. Y anahtarı kapandığı için mühürlenme diye adlandırdığımız işlem olur ve Y çıkışına enerji verilmeye devam edilir. Tâki X2 anahtarının konumu değiştirilene kadar. X2 anahtarının konumu değiştiğinde ise Y'nin enerjisi kesilir. Böylelikle aşağıdaki Y anahtarı eski konumuna döner yani mühürleme bozulur. Tekrar X1 anahtarına basılana kadar Y enerjisiz kalır.

Kontaksız Röle ile Sıralı Kontrol

Programlanabilen kontrol cihazların gelişmesi sayesinde kontaksız röle ile yapılan sıralı kontroller geçerliliğini hâlâ korumakta ve birçok üretim alanında kullanılmaktadır. Kontaksız rölelerde burada anahtar görevini görmekteler. Anahtarları ise entegrenin kontrol ettiği transistörler oluşturur. Ayrıca bu sıralı kontrol yöntemi lojik sıralı kontol yöntemi olarakta bilinmektedir.

Mikrobilgisayar ile Sıralı Kontrol

Mikrobilgisayar ile sıralı kontrol az önce bahsettiğimiz kontaksız röle ile sıralı kontrölün programlanabilenidir. Programlanabilir olduğu için kontrol programının rahatlıkla değiştirilmesi önemli bir faydadır. Fabrika alanlarında olumsuz etkilerle fazla karşılaşıldığından yapısı dayanıklı bir şekilde tasarlanmıştır ve bakımı kolaydır. Ayrıca bozulma oranı çok düşük olduğu için ekonomik açıdan da verimlidir.

Mikrobilgisayarlara programlar merdiven diyagramı diye tabir edilen yöntem ile yazılmaktadır. Aşağıdaki resimde bir tane programlanabilen lojik kontrol cihazı ile program şemasını görebilirsiniz.

PLC Programlamaya Giriş <<< >>> PLC Programlamada Anahtarlar

PLC Programlamada Sıralı Kontol

Üye Girişi